Naslovnica BiH

Iskre Jevrejske kulture u Sarajevu …

“Suživot, pomaganje jedni drugima, nisu izmišljeni tek nakon Dejtona, to je ovdje oduvijek postojalo”, rekao je Jakob Finci. Jevreji su se kao etnička vjerska zajednica u BiH pojavili nakon progona iz Španije krajem 15. vijeka, kada su tražeći utočište došli u Bosnu .Veliki broj Jevreja u gradskim sredinama BiH (Sarajevo, Tuzla, Banja Luka, Doboj, Zenica itd.) se utopio u lokalno stanovništvo islamiziranjem, a značajan dio je nestao u pogronima tokom Drugog svjetskog rata (danas u Tuzli stoji spomenik “Suza” posvećen tim dešavanjima).  O dugotrajnom prisustvu Jevreja u BiH svjedoče sinagoga u Sarajevu, kao i Jevrejska groblja u Sarajevu, Bihaću i Tuzli, koji su danas više historijski spomenici nego funkcionalne cjeline. Također su postojala dva groblja u Banjoj Luci, kao i četiri sinagoge.Dolaskom na Balkan, Jevreji su znatno doprinijeli razvoju privredne djelatnosti, posebno u novom načinu organizovanja poslova, uvodeći nove oblike i metode kapitalističke privrede.Jevreji ne samo da su ostavili traga u trgovini i ekonomiji nego i svojom kulturnom bastinom ukrasili nasu Bosnu i Hercegovinu.Kako su vlasti dolazile i odlazile na podrucje Sarajeva, tako se i zajednica Jevreja povecavala i jacala svoj status.Rabin Papo je jednom prilikom rekao da je Jevrejska zajednica Sarajeva poslije 1.svjetskog rata bila centar Jevrejske zajednice KraljevineSHS,izgradena je skola za rabine, sve rabine u Jugoslaviji, napravili su je u Sarajevu. Nisu je izgradili u Beogradu, niti u Zagrebu, nego u Sarajevu. Zato što su vođe jevrejske zajednice rekli: ‘Jevrejski život je najjači u Sarajevu i tim putem moraju proći budući rabini.’ Ako ste upoznati sa Sarajevom, možete vidjeti koliko je sinagoga bilo u gradu. Ustvari, svaka peta osoba u Sarajevu za vrijeme Kraljevine Jugoslavije je bila Jevrej.” Imali bi mi danima pisati jer kultura i tradicija Jevreja ostavila je velikog traga na ovom prostoru ali to ce mo ostaviti oku citaoca,nadam se i probuditi zelju da obide ove vrijednosti koje ce mo vam bar slikom pokusati docarati slika Starog hrama,najveceg jevrejskog groblja u Evropi i jedne od najvrijednijih knjiga svijeta Hagada neka vam ovih par slika stvori album pun iskri uticaja jevrejske kulture, kako bi rekla jedna jevrejska mudrost,”Mudar čovjek čuje jednu riječ, a razumije dvije”